De presente uitvaartverzorger
24 maart 2026
De presente uitvaartverzorger
In mijn voormalige baan als re-integratiemedewerker kwam ik in aanraking met de presentatiebenadering van theoloog en zorgethicus Andries Baart. De manier waarop ik mijn werk deed, kreeg ineens context en een naam. De presentiebenadering is een manier van werken binnen de zorg en het sociaal werk. Centraal staat om er echt voor de ander te zijn. Het gaat niet alleen om het regelen van zaken, maar vooral om aandacht, nabijheid, luisteren en het creëren van een vertrouwensband. ‘Het zijn’ zit vaak in de kleinste dingen en past in mijn ogen helemaal bij het werk van ritueelbegeleider en uitvaartverzorger. Bij Limes Uitvaartzorg sluit het aan bij wie wij zijn en waar Natascha en ik voor willen staan. Persoonlijk ben ik van mening dat bij het opleiden van (nieuwe) collega’s aan betekenisvol begeleiden meer aandacht kan worden besteed.
Wanneer iemand overlijdt, bevinden nabestaanden zich veelal in een periode van verdriet, verwarring en soms ook praktische stress. In zo’n situatie is het niet alleen belangrijk dat alles rondom het afscheid goed geregeld wordt, maar ook dat er ruimte is voor menselijke aandacht en betrokkenheid. Een uitvaartverzorger die volgens de presentiebenadering werkt, probeert aan te sluiten bij de beleving van de nabestaanden. Dit betekent luisteren naar verhalen over de overleden dierbare, het erkennen van emoties en het tonen van respect voor wensen en rituelen, ook wanneer de uitvaartverzorger denkt dat het ook anders zou kunnen. Vanuit die functie ben je er juist om handreikingen te bieden vanuit kennis en ervaring die bij de familie past. Het gaat er niet om direct alles te moeten vastleggen maar om nabij te zijn en mee te gaan in het tempo van de familie. De mate hiervan is afhankelijk van de situatie en de tijd die je krijgt.
Tijdens de voorbereiding van een uitvaart kunnen kleine momenten van aanwezigheid veel betekenen. Een gesprekje met kleinzoon over een herinnering aan opa, samen met moeder en dochter kijken naar een foto van vader voor de ceremonie, of simpelweg het stil aanwezig zijn wanneer woorden voor een goede vriend tekort schieten. Deze momenten helpen om verlies een plek te geven en de uitvaart persoonlijk en betekenisvol te maken. Ook het zien van alle direct betrokkenen als uniek persoon is essentieel, om hen die minder woorden aan hun gevoel of plek binnen de familie kunnen geven, erbij te halen en hen op een passende wijze afscheid te laten nemen.
De combinatie van de presentiebenadering en de uitvaartzorg laat zien hoe belangrijk menselijke nabijheid en aandacht zijn in een periode van rouw. Niet alleen het organiseren van bijvoorbeeld de ceremonie is bij Limes Uitvaartzorg van belang, maar vooral het erkennen van mensen in hun verlies. Door te luisteren, aanwezig te zijn en respect te tonen voor persoonlijke wensen en behoeften, wordt het afscheid een waardevol vaarwel van verbinding en herinnering.
Voor meer informatie, zie www.andriesbaart.nl